کیست شکلاتی

شاید شنیدن کیست شکلاتی برایتان کمی عجیب باشد. اما این هم مانند سایر کیست های رحم و تخمدان دارای ویژگی و ساختار های خاص خود می باشد.کیست شکلاتی معمولا در تخمدان ها تشکیل می شود و به دلیل ظاهری که دارد به آن شکلاتی گفته می شود. این نوع کیست تخمدان بیشتر در سنین یائسگی ایجاد و با تغییر در سطح استروژن باعث اختلال در عملکرد هورمون های بدن می شود. در این مطلب توضیحاتی در خصوص کیست شکلاتی و روش های تشخیص و درمان آن ارائه نموده ایم .

کیست شکلاتی چیست؟

کیست شکلاتی یا اندومتریوما نوعی کیست تخمدانی است که در اثر تجمع بافت اندومتریال (بافت داخلی رحم) در تخمدان ایجاد می‌شود. این کیست به دلیل حاوی بودن خون قدیمی که به رنگ قهوه‌ای تیره شباهت دارد، به نام “شکلاتی” شناخته می‌شود. کیست شکلاتی اغلب در افرادی که مبتلا به بیماری اندومتریوز هستند مشاهده می‌شود و می‌تواند با علائمی مانند درد لگنی، درد شدید در دوران قاعدگی، و گاهی مشکلات باروری همراه باشد. در ادامه با علائم کلی آن آشنا می شویم.

علائم کیست شکلاتی چیست؟

خانم های مبتلا به کیست شکلاتی ، معمولا دچار اختلال در قاعدگی و یا قاعدگی دردناک می شود، همچنین ممکن است که ایشان دچار گرفتگی عضلات شکمی، لکه بینی و یا خونریزی سنگین پریودی می شوند مواردی مانند پیچ خوردن تخمدان نادر است. علائم دیگری مثل:

• دچار ترشحات تیره رنگ از واژن می شوند
• احساس درد موقع ادرار و مدفوع
• مقاربت دردناک
• بروز دردهای لگنی بین دو پریودی
• درد موقع انجام تمرینات ورزشی مثل دراز و نشست

در صورتی که درد شدید و تشدید شونده ای وجود داشته باشد که همراه با تهوع و استفراغ باشد مراجعه به پزشک و یا اورژانس بسیار مهم و ضروری است. ممکن است کیست درون تخمدان ترکیده و دچار پارگی شده باشد.

علائم پارگی کیست شکلاتی

پارگی کیست شکلاتی می‌تواند یک وضعیت اورژانسی و جدی باشد که با علائم زیر همراه است:

1. درد شدید و ناگهانی در لگن

• درد شدید و غیرقابل تحمل که معمولاً به‌طور ناگهانی در یک طرف شکم یا لگن شروع می‌شود.

2. تهوع و استفراغ

• ممکن است فرد دچار تهوع یا استفراغ شود که به دلیل تحریک ناگهانی اعصاب شکمی رخ می‌دهد.

3. خونریزی داخلی

• پارگی کیست می‌تواند منجر به خونریزی در حفره شکمی شود که گاهی با ضعف، سرگیجه، یا افت فشار خون همراه است.

4. تورم و احساس سنگینی در شکم

• تجمع خون در ناحیه شکم می‌تواند باعث تورم یا احساس پری شود.

5. تب و علائم التهاب

• در برخی موارد، پارگی کیست می‌تواند باعث عفونت و علائمی مانند تب و لرز شود.

6. علائم شوک

• در موارد شدید، فرد ممکن است علائم شوک مانند کاهش سطح هوشیاری، رنگ‌پریدگی و عرق سرد را تجربه کند.

پارگی کیست شکلاتی یک وضعیت خطرناک است که نیاز به اقدام فوری پزشکی دارد. در صورت بروز علائم فوق، باید فوراً به مراکز درمانی مراجعه کنید.

علت بوجود آمدن کیست شکلاتی

امروزه بیشتر از هر عامل دیگری سبک زندگی و تغذیه جزو مهم ترین عوامل ایجاد بیماری ها می باشد. در خصوص کیست های تخمدان هم این موضوع وجود دارد اما عوامل مهم دیگر برای ایجاد کیست شکلاتی، وراثت و مسائل ژنتیکی هستند که بیشتر هم در خانم های مبتلا به بیماری آندومتریوز دیده می شود. عوامل زیر نیز در تشکیل کیست های شکلاتی تخمدان نقش دارند:

• وارد شدن آسیب به رحم یا ساختارهای تولید مثلی موقع انجام عمل زایمان سزارین
• بروز اختلالات خود ایمنی در سیستم بدن
• ابتلا به بیماری آندومتریوز و عدم توجه و درمان آن
• قاعدگی عقب گرد (نفوذ خون پریودی به یک یا دو تخمدان به جای خروج آن از واژن)
• تغییرات در سطح هورمون استروژن
• وارثت

روش های تشخیص کیست شکلاتی

علائم کیست شکلاتی با برخی از بیماری های زنان مانند آندومتریوز ، تنبلی تخمدان و یا حاملگی خارج رحمی شبیه است و تشخیص آن بسیار دشوار است اگر توسط متخصص زنان و زایمان متبحر و با تجربه معاینه و بررسی نشود. مبنابراین به جز علائم، از روشهای دیگری برای تشخیص درست کیست استفاده می شود. کیست های بزرگ شکلاتی در معاینه های لگنی تشخیص داده می شوند اما اندازه برخی از کیست های شکلاتی کوچکتر از آن است که در معاینه دیده شوند. به همین منظور بهترین جراح لاپاراسکوپی از روشهای دیگری مثل:

• سونوگرافی
• آزمایش خون
• اشعه ایکس
• لاپاراسکوپی

برای تشخیص کیست شکلاتی استفاده می کنند. بعضی از زنان نیز هیچ علائمی ندارند و به دلیل ناباروری و مراجعه به پزشک کیست آنها تشخیص داده می شود.

عوارض ایجاد کیست شکلاتی

مشکلات گوارشی و قاعدگی دردناک از بارز ترین عوارض ناشی از وجود کیست های شکلاتی در خانم ها است. سایر خطرات کیست اندومتریوما عبارت است از:

• ممانعت از تخمک گذاری تخمدان
• ایجاد زخم در لوله فالوپ
• جلوگیری از لقاح تخمکی
• به هم زدن تعادل هورمون های زنانه

عوارض نامبرده مانع از بارداری می شوند و یا اینکه در روند بارداری خلل ایجاد می کنند. درمان هر نوع کیست تخمدان باید در اولویت باشد تا بتوان سلامت تخمدان ها را تامین و حفظ نمود. این بیماری می تواند افزایش احتمال بارداری های پر خطر مثل حاملگی خارج رحمی و افزایش احتمال سقط جنین را در بر داشته باشد. با درمان به موقع کیست می توان از بروز این عوارض پیشگیری و در همان مراحل اولیه، کیست را درمان کرد.

راههای درمان کیست شکلاتی تخمدان

روش های مختلفی برای درمان کیست شکلاتی وجود دارد که با توجه به شرایط بیمار و در نظر گرفتن برخی از موارد مانند سن ، وضعیت سلامت ، تصمیمات بارداری و متغیر خواهد بود. درمان های دارویی اولین شیوه ها هستند که مد نظر قرار می گیرند و اگر درمان طولانی یا نا موفق باشد ممکن است نیاز به جراحی پیدا نمایید به طور کلی روش های درمان کیست شکلاتی شامل موارد زیر است:

تجویز قرص های ضد بارداری

مصرف قرص های ضد بارداری در درمان کیست های تخمدان موثر است، همچنین این دسته از داروها می تواند باعث کاهش درد قاعدگی و خونریزی شدید آن ، کاهش علائم و کاهش رشد کیست شکلاتی شود.ممکن است برخی از داروهای هورمون درمانی دیگر نیز برایتان تجویز شود. با انجام آزمایشات دوره ای روند درمان مورد بررسی قرار می گیرد.

سیستکتومی تخمدان

سیستکتومی تخمدان یکی از راههای درمان کیست شکلاتی است که با جراحی انجام می شود. برای درمان با این روش، پزشک از روش جراحی لاپاراسکوپی یا لاپاراتومی برای درمان بیمار استفاده می کند. برای سیستکتومی تخمدان دوربین لاپاراسکوپ با یک برش کوچک وارد بدن زن شده و به کمک آن تخمدانها مشاهده می شوند. سپس با ابزار جراحی کیست شکلاتی برداشته می شود.

کسانی تحت این جراحی قرار می گیرند که:

• درد دارند
• کیست آنها بزرگتر از 4 سانتیمتر است
• احتمال سرطانی شدن کیست وجود داشته باشد
• وجود کیست باعث ناباروری شده باشد

زنانی که با روشهای غیر جراحی درمان نمی شود، مجبور به استفاده از گزینه های جراحی هستند.

هیسترکتومی تخمدان

زنانی که با روش سیستکتومی نیز درمان نمی شوند و علائم شدید کیست شکلات را نشان می دهند در صورتی که سن آنها بالای 35 سال و دارای فرزند باشند، پزشک مجبور به برداشتن تخمدان یا تخمدانها به روش هیسترکتومی است. در این صورت منبع رشد کیست حذف خواهد شد.

نتیجه‌گیری

کیست شکلاتی، یکی از عوارض شایع بیماری اندومتریوز، می‌تواند با دردهای مزمن و حتی مشکلات باروری همراه باشد. شناخت علائم، تشخیص به‌موقع و انتخاب روش درمانی مناسب، نقش حیاتی در مدیریت این بیماری دارد. درمان‌های دارویی و جراحی، بسته به شدت علائم و اهداف بیمار (مانند حفظ باروری)، می‌توانند به‌طور موثری علائم را کنترل کرده و کیفیت زندگی را بهبود بخشند.

سبک زندگی سالم و مراجعه منظم به پزشک، به‌ویژه در صورت داشتن سابقه اندومتریوز یا کیست تخمدان، می‌تواند در پیشگیری یا کاهش شدت این بیماری مؤثر باشد. آگاهی و مراقبت، کلید اصلی برای مدیریت موفق کیست شکلاتی و کاهش اثرات آن بر زندگی روزمره است.