آندومتریوز چیست؟ علل، علائم، تشخیص و درمان اندومتریوز

یکی از بیماری‌های شایع زنان آندومتریوز است که در آن بافتی مشابه پوشش داخلی رحم در خارج از رحم رشد می‌کند. این بیماری می‌تواند باعث درد شدید لگنی، خونریزی غیرطبیعی، مشکلات باروری و التهاب مزمن شود. علت آندومتریوز مشخص نیست؛ اما عوامل هورمونی، ژنتیکی و سیستم ایمنی در بروز آن نقش دارند. تشخیص از طریق معاینه، سونوگرافی و لاپاراسکوپی انجام می‌شود. روش‌های درمان شامل دارودرمانی، جراحی و تغییر سبک زندگی است. همچنین، پیشگیری با کنترل هورمونی، ورزش منظم و تغذیه سالم امکان‌پذیر است. تشخیص زودهنگام و درمان مناسب می‌تواند به بهبود کیفیت زندگی بیماران کمک کند.

آندومتریوز چیست؟

در آندومتریوز بافتی مشابه پوشش داخلی رحم، در خارج از رحم رشد می‌کند. این بیماری می‌تواند باعث درد شدید لگنی شود و باردار شدن را دشوار کند. اندومتریوز ممکن است از اولین قاعدگی فرد آغاز شود و تا یائسگی ادامه پیدا کند. انواع آندومتریوز عبارت‌اند از:

• آندومتریوز سطحی که عمدتاً در صفاق لگنی یافت می‌شود؛
• اندومتریوز کیستیک تخمدان (اندومتریوما) در تخمدان‌ها؛
• اندومتریوز عمقی که در سپتوم رکتوواژینال، مثانه و روده یافت می‌شود.

در موارد نادر، اندومتریوز خارج از لگن نیز دیده شده است. همچنین، مراحل آندومتریوز بر اساس شدت آن به چهار مرحله خفیف، متوسط، شدید و گسترده تقسیم می‌شود.

آیا آندومتریوز سرطان است؟

آندومتریوز یک بیماری غیرسرطانی و خوش‌خیم است که رشد غیرطبیعی بافت مشابه با آندومتر در خارج از رحم را شامل می‌شود. با این حال، در موارد نادر، این بافت می‌تواند به ضایعات پیش‌سرطانی تبدیل شود یا خطر برخی از سرطان‌های تخمدان را افزایش دهد.
با وجود شباهت‌هایی در رفتار تهاجمی، آندومتریوز به خودی خود یک سرطان محسوب نمی‌شود. انجام معاینات منظم و بررسی تغییرات غیرطبیعی در زنان مبتلا به این بیماری اهمیت زیادی دارد. تشخیص زودهنگام و کنترل علائم آندومتریوز می‌تواند به بهبود کیفیت زندگی و کاهش خطرات احتمالی کمک کند.

علائم آندومتریوز چیست؟

آندومتریوز علائمی دارد که شدت آن‌ها در هر فرد متفاوت است. شایع‌ترین علامت، درد شدید لگنی به ویژه قبل و هنگام قاعدگی است.

سایر علائم شامل موارد زیر است:

• درد در هنگام رابطه جنسی
• قاعدگی‌های سنگین یا نامنظم
• مشکلات گوارشی مانند نفخ، یبوست یا اسهال
• درد هنگام دفع ادرار یا مدفوع در دوران قاعدگی

در برخی موارد، آندومتریوز ممکن است بدون علامت باشد و تنها هنگام بررسی مشکلات ناباروری تشخیص داده شود.

روش های تشخیص آندومتریوز

تشخیص آندومتریوز معمولاً به دلیل شباهت علائم آن با سایر بیماری‌های لگنی چالش‌برانگیز است. پزشکان از روش‌های مختلفی برای تأیید این بیماری استفاده می‌کنند که شامل بررسی علائم، تصویربرداری و آزمایش‌های تشخیصی دقیق‌تر می‌شود.

روش‌های اصلی تشخیص آندومتریوز عبارت‌اند از:

• معاینه لگنی
• سونوگرافی
• ام آر آی
• لاپاراسکوپی

در ادامه، هر یک از این موارد را بررسی خواهیم کرد.

معاینه لگنی

پزشک با انجام معاینه لگنی، به دنبال علائم فیزیکی مانند توده‌های غیرطبیعی، حساسیت در ناحیه لگن یا تغییرات غیرعادی در تخمدان‌ها و رحم می‌گردد. این روش به‌تنهایی کافی نیست اما می‌تواند نشانه‌هایی از بیماری ارائه دهد.

سونوگرافی

سونوگرافی از طریق شکم یا واژن انجام می‌شود تا وجود کیست آندومتریوز و دیگر نشانه‌های آندومتریوز بررسی شود. این روش تصویربرداری می‌تواند اطلاعاتی دقیق درباره وضعیت تخمدان‌ها و رحم ارائه دهد اما تشخیص قطعی را تضمین نمی‌کند.

ام آر آی (MRI)

ام‌آر‌آی برای بررسی دقیق‌تر ساختارهای لگنی و ارزیابی محل و شدت ضایعات آندومتریوز استفاده می‌شود. این روش به پزشک کمک می‌کند تا تصمیم بهتری برای درمان بگیرد، به‌ویژه در موارد مشکوک به آندومتریوز عمقی.

لاپاراسکوپی

لاپاراسکوپی آندومتریوز یک روش جراحی کم‌تهاجمی است که در آن پزشک با استفاده از یک دوربین کوچک، مستقیماً داخل لگن را بررسی می‌کند. این روش دقیق‌ترین راه تشخیص آندومتریوز است و در صورت لزوم، پزشک می‌تواند ضایعات را هم‌زمان درمان کند.

راه های درمان اندومتریوز

درمان اندومتریوز بسته به شدت علائم و تمایل به بارداری متفاوت است.

هیچ درمانی باعث درمان قطعی این بیماری نمی‌شود؛ اما روش‌های موثری که به کنترل اندومتریوز کمک می‌کنند را در جدول زیر ببینید:

روش درمان	توضیحات
دارودرمانی	شامل مصرف داروهای ضدالتهابی غیراستروئیدی (NSAIDs) برای کاهش درد و داروهای هورمونی مانند قرص‌های ضدبارداری، آنالوگ‌های GnRH و پروژسترون برای کنترل رشد بافت آندومتریوز.
تغییر سبک زندگی	ورزش منظم، رژیم غذایی سالم، مدیریت استرس و استفاده از روش‌های تسکین درد مانند طب سوزنی و یوگا می‌تواند به بهبود علائم کمک کند.
لاپاراسکوپی	یک روش جراحی کم‌تهاجمی که در آن پزشک از طریق برش‌های کوچک در شکم، ضایعات آندومتریوز را خارج می‌کند.
جراحی هیسترکتومی	در موارد شدید، ممکن است برداشتن رحم و تخمدان‌ها به‌عنوان آخرین راه‌حل برای تسکین علائم انجام شود.
درمان‌های مکمل	روش‌هایی مانند طب سنتی، ماساژ درمانی و مصرف مکمل‌های ضدالتهابی برای کاهش علائم برخی از بیماران مفید است.

عوارض آندومتریوز

آندومتریوز می‌تواند منجر به مشکلات جدی در سلامت زنان شود. ناباروری یکی از شایع‌ترین عوارض این بیماری است، زیرا ضایعات آندومتریوز ممکن است لوله‌های فالوپ را مسدود کرده یا عملکرد تخمدان‌ها را مختل کنند. درد مزمن لگنی نیز می‌تواند کیفیت زندگی فرد را کاهش دهد. از دیگر عوارض می‌توان به افسردگی و اضطراب ناشی از درد مداوم، مشکلات گوارشی مانند سندرم روده تحریک‌پذیر (IBS) و افزایش خطر سرطان تخمدان اشاره کرد.

آیا آندومتریوز باعث مرگ می شود؟

آندومتریوز به‌طور مستقیم یک بیماری کشنده نیست و به‌ندرت باعث مرگ می‌شود. با این حال، اگر آندومتریوز شدید و کنترل‌نشده باشد، می‌تواند باعث مشکلات جدی مانند چسبندگی‌های گسترده در لگن، انسداد روده، یا نارسایی ارگان‌های داخلی شود که در موارد نادر می‌توانند خطرساز باشند. همچنین، برخی مطالعات نشان داده‌اند که آندومتریوز می‌تواند خطر ابتلا به برخی انواع سرطان تخمدان را افزایش دهد. بنابراین، مراجعه منظم به پزشک، پیگیری دقیق و مدیریت علائم می‌تواند از بروز عوارض جدی و نادر جلوگیری کند.

روش‌های پیشگیری از آندومتریوز

در حال حاضر، هیچ راه قطعی برای پیشگیری از آندومتریوز وجود ندارد، اما می‌توان با رعایت برخی نکات خطر ابتلا به این بیماری را کاهش داد. حفظ تعادل هورمونی با استفاده از قرص‌های ضدبارداری هورمونی می‌تواند رشد غیرطبیعی بافت آندومتر را کنترل کند.

ورزش منظم و حفظ وزن سالم به تنظیم سطح استروژن کمک کرده و التهاب را کاهش می‌دهد. رژیم غذایی سالم شامل مصرف میوه‌ها، سبزیجات و مواد غذایی ضد التهابی نیز تاثیر مثبتی دارد. علاوه بر این، اجتناب از مصرف الکل و کافئین بیش از حد و مدیریت استرس می‌تواند در کاهش خطر ابتلا مؤثر باشد. مراجعه منظم به پزشک و پیگیری وضعیت سلامت زنان، کلید اصلی پیشگیری از این بیماری است.

اهمیت اندومتریوز و تأثیر آن بر سلامت جنسی و باروری را دست کم نگیرید!

بر اساس اعلام سازمان بهداشت جهانی (WHO)، اندومتریوز تقریباً ۱۰ درصد یعنی حدود ۱۹۰ میلیون نفر از زنان و دختران در سن باروری را در سراسر جهان تحت تأثیر قرار می‌دهد. تشخیص زودهنگام و درمان مناسب می‌تواند به کنترل علائم اندومتریوز و بهبود کیفیت زندگی کمک کند. روش‌های درمان شامل دارودرمانی، جراحی و تغییر سبک زندگی است. همچنین، رعایت نکات پیشگیرانه مانند کنترل هورمونی، تغذیه سالم و ورزش منظم می‌تواند خطر ابتلا را کاهش دهد.

اگر علائمی مانند درد شدید لگنی، خونریزی غیرطبیعی یا مشکلات باروری دارید، برای مشاوره و درمان تخصصی با دکتر فاطمه چراغی، متخصص زنان و فوق تخصص انکولوژی زنان و لاپاراسکوپیست، تماس بگیرید:

 02122370103

09393064850

منابع:

mayoclinic

hopkinsmedicine

healthline

mayoclinic

clevelandclinic